
Boşanma davalarında en hassas konu çoğu zaman velayettir. Kanun, bu konuda hâkime geniş bir takdir yetkisi tanır; ancak bu yetkinin tek bir pusulası vardır: çocuğun üstün yararı.
Mahkeme neye bakar?
Hâkim, boşanma veya ayrılığa karar verirken ana ve babanın çocukla ilgili hak ve yükümlülüklerini düzenler. Bu düzenlemede çocuğun yaşı, sağlığı, eğitimi, kardeşleriyle ilişkisi, alışık olduğu çevre ve ebeveynlerin çocuğa bakım koşulları birlikte değerlendirilir. Ebeveynlerden birinin daha yüksek gelirli olması tek başına belirleyici değildir.
Çocuğun dinlenmesi
İdrak çağındaki çocuğun, velayet konusundaki görüşü mahkemece alınır. Uygulamada bu yaş, çocuğun gelişimine göre değerlendirilmekle birlikte genellikle sekiz yaş civarı kabul edilir. Çocuğun görüşü önemli bir ölçüttür; ancak hâkim, bu görüşün çocuğun yararına uygun olup olmadığını da değerlendirir.
Uzman raporları
Aile mahkemeleri, pedagog, psikolog ve sosyal çalışmacılardan oluşan uzmanlardan yararlanır. Uzmanlar ebeveynlerle ve çocukla görüşerek bir sosyal inceleme raporu hazırlar. Bu rapor mahkemeyi bağlamaz; fakat kararın oluşmasında önemli bir yere sahiptir.
Velayet bir ödül ya da ceza değildir; mahkeme yalnızca çocuğun nerede daha sağlıklı büyüyeceğine bakar.
Ortak velayet
Yargıtay, tarafların anlaşması ve bu düzenlemenin çocuğun yararına uygun olması halinde ortak velayeti kabul etmektedir. Ortak velayette çocukla ilgili önemli kararlar ebeveynler tarafından birlikte alınır.
Kişisel ilişki ve velayetin değiştirilmesi
Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla kişisel ilişki kurma hakkı, mahkemece görüşme günleri belirlenerek düzenlenir. Boşanmadan sonra koşulların önemli ölçüde değişmesi halinde, örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğun bakımını ihmal etmesi durumunda, velayetin değiştirilmesi istenebilir.
Yabancı unsurlu durumlar
Ebeveynlerden biri yabancı uyrukluysa ya da yurt dışında yaşıyorsa, çocuğun yurt dışına çıkışı ve görüşmelerin nasıl yapılacağı ayrıca önem kazanır. Çocuğun haksız olarak başka bir ülkeye götürülmesi halinde, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler kapsamında iade süreci işletilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her velayet dosyası, çocuğun kendi koşullarıyla değerlendirilir.



